sygnalizacja

SYGNALIZATORY W RUCHU DROGOWYM
ocena stanu aktualnego wraz z propozycjami zmian
autor: inż. Stanisław Kwartnik

I. SYTUACJA AKTUALNA – 3.01.2008:

Przepisy zawarte w konwencji genewskiej na temat sygnalizacji świetlnej :

„Część V SYGNAŁY ŚWIETLNE RUCHU DROGOWEGO Artykuł 53
1. Światła sygnałów świetlnych w ruchu drogowym będą mieć znaczenie następujące:
a)w systemie trójkolorowym:
światło czerwone oznacza, że pojazdy nie mają prawa przejazdu;
światło zielone oznacza, że pojazdy mają prawo przejazdu.
Gdy światło żółte jest używane po świetle zielonym, oznacza ono, że pojazdy nie mają prawa przejazdu mimo sygnału, chyba że znajdują się tak blisko sygnału w chwili zapalenia się żółtego światła, że nie mogą już zatrzymać się przed sygnałem, zachowując dostateczne bezpieczeństwo.
Gdy światło żółte jest używane jednocześnie ze światłem czerwonym lub po nim, ukazanie się jego oznacza mającą zaraz nastąpić zmianę wskazań sygnału, co nie może być tłumaczone, że zakaz przejazdu jest zniesiony.
b)w systemie dwukolorowym:
światło czerwone oznacza, że pojazdy nie mają prawa przejazdu;
światło zielone oznacza, że pojazdy mają prawo przejazdu.
Ukazanie się światła czerwonego wtedy, gdy światło zielone jest jeszcze zapalone, ma to samo znaczenie, co światło żółte, które ukazuje się po świetle zielonym w systemie trójkolorowym.
2. Jeżeli jest używane tylko jedno światło żółte migające, sygnał ten oznacza: UWAGA! OSTROŻNIE!
3. Światła muszą być umieszczone jedno nad drugim. W zasadzie światło czerwone musi być umieszczone na górze, a światło zielone na dole. Jeżeli jest używane światło żółte, musi ono być umieszczone pomiędzy światłem czerwonym a światłem zielonym.
4. Jeżeli sygnały świetlne są umieszczone na poboczu drogi, dolna krawędź najniższego światła musi w zasadzie znajdować się nie niżej 2 m i nie wyżej niż 3,50 m nad poziomem jezdni.
Jeżeli sygnały te są zawieszone nad jezdnią, najniższa krawędź dolnego światła musi się znajdować co najmniej na wysokości 4,50 m nad poziomem jezdni.
5. Jeżeli to jest możliwe, sygnały świetlne powinny być powtórzone z drugiej strony skrzyżowania. ”

i w ROZPORZĄDZENIU
MINISTRÓW INFRASTRUKTURY ORAZ SPRAW WEWNĘTRZNYCH I ADMINISTRACJI
z dnia 31 lipca 2002 r.
w sprawie znaków i sygnałów drogowych:

” Rozdział 5

Sygnały świetlne nadawane przez urządzenia umieszczone na drodze Sygnały świetlne dla kierujących i pieszych
§ 95.1. Sygnały świetlne nadawane przez sygnalizator S-1 oznaczają:
1) sygnał zielony – zezwolenie na wjazd za sygnalizator,
2) sygnał żółty – zakaz wjazdu za sygnalizator, chyba że w chwili zapalenia tego sygnału pojazd znajduje się tak blisko sygnalizatora, że nie może być zatrzymany przed nim bez gwałtownego hamowania; sygnał ten oznacza jednocześnie, że za chwilę zapali się sygnał czerwony,
3) sygnał czerwony – zakaz wjazdu za sygnalizator,
4) sygnały czerwony i żółty, nadawane jednocześnie – zakaz wjazdu za sygnalizator; sygnały te oznaczają także, że za chwilę zapali się sygnał zielony.
2. Sygnał zielony nie zezwala na wjazd za sygnalizator, jeżeli:
1) ruch pojazdu utrudniłby opuszczenie jezdni pieszym lub rowerzystom,
2) ze względu na warunki ruchu na skrzyżowaniu lub za nim opuszczenie skrzyżowania nie byłoby możliwe przed zakończeniem nadawania sygnału zielonego.
3. Sygnalizator używany poza skrzyżowaniem do kierowania ruchem na zwężonym odcinku drogi może nadawać sygnały o dwóch barwach – zielonej i czerwonej.
4. Kierujący pojazdem szynowym skręcający na skrzyżowaniu o ruchu kierowanym sygnałami świetlnymi może je opuścić, z zastrzeżeniem ust. 1 pkt 2-4, pod warunkiem ustąpienia pierwszeństwa uczestnikom ruchu poruszającym się na wprost. Przepisu nie stosuje się na skrzyżowaniu o ruchu okrężnym oznaczonym znakami C-12.
§ 96. 1. Nadawany przez sygnalizator S-2 sygnał czerwony wraz z sygnałem w kształcie zielonej strzałki oznacza, że dozwolone jest skręcanie w kierunku wskazanym strzałką w najbliższą jezdnię na skrzyżowaniu, z zastrzeżeniem ust. 3.
2. Sygnał w kształcie zielonej strzałki, nadawany przez sygnalizator S-2, zezwalający na skręcanie w lewo, zezwala również na zawracanie z lewego skrajnego pasa ruchu, chyba że jest to zabronione znakiem B-23.
3. Skręcanie lub zawracanie, o których mowa w ust. 1 i 2, jest dozwolone pod warunkiem, że kierujący zatrzyma się przed sygnalizatorem i nie spowoduje utrudnienia ruchu innym jego uczestnikom.
§ 97. 1. Sygnały świetlne nadawane przez sygnalizator kierunkowy S-3 dotyczą kierujących jadących w kierunkach wskazanych strzałką (strzałkami).
2. Przepisy § 95 ust. 1 i 2 stosuje się odpowiednio do sygnałów nadawanych przez sygnalizator kierunkowy S-3.
3. Sygnał zielony nadawany przez sygnalizator kierunkowy S-3 oznacza, że podczas jazdy we wskazanym kierunku nie występuje kolizja z innymi uczestnikami ruchu.
4. Sygnalizatory kierunkowe S-3 nadające sygnały przeznaczone tylko dla pojazdów skręcających w lewo mogą nie być umieszczone po prawej stronie drogi. ”


Tak więc aktualne przepisy daleko odbiegają od aktualnych potrzeb i aktualnego stosowania w ciągle rozwijającej się infrastrukturze drogowej ponieważ:

  1. Sygnalizator S-2 (warunkowy) nie reguluje ruchu a raczej wprowadza zamęt:
  • – wyświetlanie zielonej strzałki stosuje się do ruchu kolizyjnego i bezkolizyjnego,
  • – strzałka wyświetla się w całkowicie zaskakujących momentach,
  • – stosuje się na pojedynczych pasach przy braku możliwości jazdy w określonym kierunku,
  • – istnieje obowiązkowe zatrzymywanie przed sygnalizatorem (zamiast przejściem, jezdnią drogi poprzecznej ewentualnie pieszym, rowerzystą, pojazdem na swojej drodze) nawet w sytuacji bezkolizyjnej,
  • – to obowiązkowe zatrzymywanie jest w 80% lekceważone i uważane za bezsensowe przy braku pieszych i pojazdów,
  • – zielona strzałka sygnalizatora warunkowego S-2 jest mylona z zieloną strzałką sygnalizatora kierunkowego S-3.

2. Światło zielone w sygnalizatorach zwykłych S-1 nie reguluje ruchu gdyż świeci:

  • – przy ruchu bezkolizyjnym (coraz częściej stosowana sygnalizacja fazowa, jazda na wprost),
  • – przy ruchu kolizyjnym i przy obowiązku ustępowaniu pierwszeństwa pojazdom szynowym, pojazdom, pieszym, rowerzystom przy zmianie kierunku jazdy w prawo lub lewo.
  • – świeci w warunkach niewspółmiernego zagrożenia (np pojazd-pieszy, pojazd szynowy-pojazd nieszynowy).

3. Brak sygnalizatorów dla kierujących, które by dotyczyły:
– tylko przejść dla pieszych,
– tylko przejazdów dla rowerów,
– tylko przejazdu pojazdu szynowego (tramwajowego, kolejowego) odróżniających się od ogólnych sygnalizatorów S-1, S-3 stosowanych na skrzyżowaniach.
Obecnie stosowany sygnalizator S-1 w okolicy przejścia przed skrzyżowaniem może dotyczyć tylko przejścia lub przejścia i skrzyżowania! – może to prowadzić do śmiertelnych nieporozumień.

4. Brak sygnalizatorów dla pieszych, rowerzystów umożliwiających im warunkowe i ze szczególną ostrożnością przekraczanie jezdni, torowiska w dogodnej sytuacji bez konieczności wstrzymywania ruchu.
Aktualnie efekt ten można uzyskać stosując sygnalizację włączaną przez pieszego (rowerzystę) , która by się automatycznie wyłączała po jego przejściu (przejechaniu).

5. Stosuje się światło zielone (często błędnie odczytywane jako bezwzględne pierwszeństwo) dla pojazdu poza skrzyżowaniem np:
przed przejazdem tramwajowym, kolejowym, przejściem dla pieszych, przejazdem dla rowerzystów bez względu na wagę i niewspółmierne zagrożenie zamiast żółte informującego o niebezpieczeństwie i pozwalającego na przejazd ze szczególną ostrożnością.

6. Brak sygnalizatorów przed czynnymi przejazdami kolejowymi a szczególnie sterowanymi automatycznie.

Większość przejazdów kolejowych jest słabo widoczna i kierujący nie ma informacji czy system zabezpieczający jest czynny.
Światło winno ostrzegać o istniejącym czynnym przejeździe kolejowym i równocześnie informować o tym czy jest on w danej chwili sprawnie strzeżony przez dróżnika, automat, czy też jest niestrzeżony (znak drogowy dynamicznych zmian w tym zakresie nie pokazuje!).
Przy ograniczonej widoczności zbliżających się pojazdów szynowych sygnalizacja jest obowiązkowa przed przejazdem (konwencja genewska).

7. Ciężko zauważalne przejście ze światła żółtego pulsującego poprzez żółte ciągłe do czerwonego zaskakuje większość kierowców.

II.ZASADNICZY CEL DZIAŁAŃ:
To doprowadzenie do ujednolicenia zasad stosowania sygnalizacji świetlnej przynajmniej w Europie.
To doprowadzenie do sytuacji, że o ile gdziekolwiek zastosowano sygnalizatory to one jednoznacznie informują, ostrzegają, regulują ruchem.
To naturalne odczytanie kolorów sygnalizatora przez wszystkich uczestników ruchu drogowego.
I tak:

  • Światło czerwone dla wszystkich uczestników ruchu drogowego winno wskazywać zakaz wjazdu, przejścia, przejazdu.
  • Światło czerwone w połączeniu z żółtym – zakaz wjazdu z wyjątkiem sytuacji, kiedy w chwili zapalenia tego sygnału pojazd znajduje sie tak blisko sygnalizatora, że nie może być zatrzymany przed nim bez gwałtownego hamowania. To również informacja o zmianie dotychczas nadawania sygnału na przeciwny.
  • Światło zielone winno wskazywać brak planowanej kolizji na wybranym torze jazdy.
  • Światło żółte ciągłe winno wskazywać możliwość kolizyjnego przejazdu, wjazdu, przechodzenia z zachowaniem szczególnej ostrożności i ustępowaniem pierwszeństwa innym uczestnikom ruchu drogowego wg ogólnych zasad;
  • Światło żółte pulsujące winno oznaczać wyłączoną (nieczynną,uszkodzoną) regulację ruchem, wyrażać ostrzeżenie o niebezpieczeństwie i możliwość ruchu z zachowaniem szczególnej ostrożności.

III.SPOSOBY REALIZACJI propozycja najdalej idąca (wersja 1):

1.W sytuacjach regulowanej jazdy na poszczególnych kierunkach jazdy stosować można zmodernizowane sygnalizatory kierunkowe S-3 dla poszczególnych torów ruchu z sygnalizacją kolizyjnej lub bezkolizyjnej sytuacji.
W regulowanej sytuacji nie będzie miejsca dla sygnalizatorów ogólnych S-1 ani warunkowych S-2.

2.W sytuacjach braku regulacji ruchem do tej pory zwanym warunkowym oraz przy braku dodatkowego pasa do warunkowego skręcania – powrócić do stałej żółtej strzałki (zamiast dawnej zielonej) umożliwiającej warunkowe skręcanie na ogólnych zasadach(S-2D).

3. Przy stosowaniu sygnalizacji tzw fazowej stosować S-1 lub S-3 z nowym znaczeniem świateł.

4. Przy kolizyjnej możliwości jazdy w lewo, prawo stosować zmodernizowane sygnalizatory S-1 lub S- 3 z kolorami żółtym zamiast dotychczasowego zielonego.

5.Przy zmianie światła pulsującego na czerwony zastosować sekwencję łączną czerwony z żółtym, który dokładnie pokaże zmianę sytuacji.

6. Przy regulacji świetlnej tylko na przejściu dla pieszych, tylko na przejeździe rowerowym, tramwajowym, kolejowym stosować sygnalizatory dwuświatłowe w odróżnieniu od trzyświatłowych na skrzyżowaniach (S-8).
Wtedy kolor żółty będzie umożliwiał przejazd z zachowaniem szczególnej ostrożności a jego ciągłość świadczyłaby o sprawnej sytuacji regulowanej natomiast pulsacja o sytuacji nieregulowanej. Kolor czerwony zabraniałby wjazdu, przejścia.
Sygnalizatory te włączane byłyby przez pieszego, rowerzystę a po ich przejściu, przejechaniu sytuacja wracałaby do stanu wyłączenia czyli pulsujący dla pojazdów a nic dla pieszego i/lub dla rowerzysty.
Umożliwiałoby to pieszym i rowerzystom przekraczać przejście, przejazd w dogodnych sytuacjach bez konieczności wstrzymywania ruchu pojazdów lub naruszania przepisu zakazu przechodzenia na czerwonym.

7. Przejazdy kolejowe czynne niestrzeżone należałoby znakować światłem żółtym pulsującym.
Mogłyby to być listwy świetlne umieszczone nad osią jezdni równolegle do przebiegu torowiska informujące jednocześnie o jego układzie.

8. Przejazdy kolejowe strzeżone ze sprawnym systemem znakować podobnie tylko światłem ciągłym żółtym zmieniającym się na czerwony przy zbliżaniu pojazdu szynowego. Ten kolor żółty ciągły powinien ostrzegać, informować o sprawnym strzeżeniu, zezwalać na przejazd ze szczególna ostrożnością.

Propozycja zmian faz świetlnych:
fazy


IV. Propozycja minimum to modernizacja sygnalizatora S-2 (wersja 2):1. O ile sytuacja jest regulowana to w sygnalizatorze S-2 stosować można zamiennie dwie strzałki:

– zieloną do ruchu bezkolizyjnego bez konieczności zatrzymywania oznaczoną jako S-2A;

– albo żółtą strzałkę wskazującą ruch kolizyjny i zatrzymywanie przed każdym pieszym i pojazdem na swojej drodze oznaczoną jako S-2B.

– albo połączenie i wskazywanie tych możliwości S-2C.
2. W sytuacji nie regulowanej stosować można stałą żółtą strzałkę (na wzór dawnej zielonej) S- 2D jako zezwolenie do wjechania za sygnalizator czerwony z ruchem warunkowym i z zatrzymywaniem przed kazdym uczestnikiem ruchu drogowego na swej drodze.

typy S-2

Animacja proponowanych zmian w sygnalizacji świetlnej i jej znaczenie:

sygnalizatory-propozycja

Sygnalizacja S-8:

sygnalizator-prpozycja

To wszystko proszę traktować jako kontrowersyjne propozycje pod dyskusje.


V. Stanowisko w sprawie sygnalizatora warunkowego S-2 = zielonej strzałki.
Zapis cytowanego już wyżej rozporządzenia o znakach:” 3. Skręcanie lub zawracanie, o których mowa w ust. 1 i 2, jest dozwolone pod warunkiem, że
kierujący zatrzyma się przed sygnalizatorem i nie spowoduje utrudnienia ruchu innym jego uczestnikom.”miał sens, gdy ruch warunkowy przy świecącym sygnalizatorze czerwonym, odbywał się wg stałej strzałki zielonej.
Ten zapis pozwalał przerywać strumień pojazdów dla umożliwienia wejścia i przejścia pieszym przy zmianie sygnalizacji.

Obecnie sterując ten ruch zaświecaniem zielonej strzałki – taka sytuacja nie powinna mieć nigdy miejsca gdyż:
– ruch można tak zorganizować aby pieszych w momencie świecenia zielonej strzałki nigdy na przejściu nie było ponieważ:

– strzałka teraz może zaświecać się po czasie przejścia pieszych (długość drogi przejścia (m) / prędkość pieszego 1 (m/s) )-
wtedy strzałka może zapalać się zawsze po przejsciu pieszych na czas pozostałego czasu świecenia czerwonego;
– są stosowane przejścia sterowane przyciskiem pieszego-wtedy przy braku pieszego czas świecenia zielonej strzałki może byc zgodny z czasem świecenia sygnału czerwonego;
– są sytuacje bez przejścia dla pieszych i wtedy czas świecenia zielonej strzałki może byc zgodny z czasem świecenia sygnału czerwonego;

Tak więc, stosując powyższe, warunkowa jazda wg sygnalizatora S-2 mogłaby oznaczać ustępowanie pierwszeństwa tylko kierującym na drodze poprzecznej i wtedy propozycja stosowania żółtej strzałki, a w sytuacjach braku kolizji – propozycja stosowania zielonej strzałki.

Stosując powyższe zatrzymywanie przed sygnalizatorem jest niepotrzebne a przepis w rozporządzeniu winien być zmieniony na:

„3. Skręcanie lub zawracanie, o których mowa w ust. 1 i 2, jest dozwolone pod warunkiem, że
kierujący nie spowoduje utrudnienia ruchu innym jego uczestnikom.”

Dla wprowadzenia tej normalności wymagane są zmiany zapisu odpowiednich ustaw.
Przy okazji zmian należy wprowadzić żółty kolor strzałki do warunkowego skręcania – będzie to też znak, że w tym miejscu jest już normalnie.